Japonismo e Japonismos: Inspirações da Gravura Japonesa na Arte Ucraniana do Final do Século XIX ao Primeiro Terço do Século XX
DOI:
https://doi.org/10.34630/e-rei.vi14.7444Palavras-chave:
diálogo artístico, cultura visual, Japonismo europeu, arte ucraniana, gravura japonesa, arquitectura, pintura, arte gráficaResumo
O artigo analisa a influência da gravura japonesa na produção artística de artistas ucranianos do final do século XIX até ao primeiro terço do século XX. O tema é actualizado pela reavaliação do Japonismo enquanto fenómeno transcultural e exemplo bem-sucedido de diálogo artístico intercultural. O objectivo do artigo consiste na análise das práticas artísticas ucranianas inspiradas na gravura japonesa, bem como na identificação dos principais princípios e técnicas de aplicação da experiência estética dos mestres japoneses. A originalidade científica dos resultados apresentados reside no alargamento do panorama geral do Japonismo enquanto fenómeno transcultural; na clarificação dos percursos e das formas de influência da gravura japonesa nas artes visuais da Ucrânia; na definição de abordagens para a reinterpretação criativa da experiência dos mestres japoneses; e na introdução de novos nomes e obras no âmbito da investigação académica. A difusão do Japonismo na Ucrânia é analisada tendo como pano de fundo os processos dramáticos do primeiro terço do século XX. As obras de artistas japoneses, europeus e, em particular, ucranianos, apresentadas no artigo, ilustram a circulação de ideias artísticas e colocam em causa discursos destrutivos
Referências
Aoyama, Yasutaka (2023). Japonaiserie as Concurrent with Chinoiseri During the Age of the Baroque and Rococo. Japonaiserie & Japonisme in the 16th~18th Centuries https://www.japonisme.org/18th-century-japonisme-18-
Basch, Sophie. (2023). Le Japonisme, un art français. Dijon: Les Presses du Réel.
Bru, R. (2009). Ukiyo–e and Japonism in the young Picasso’s circle. 182–189. Retrieved from: https://paperzz.com/doc/9087573/ukiyo-e-and-japonism-in-the-young-picasso-scircle?utm_source=chatgpt.com
Cattaneo, A. (2014). Geographical curiosities and transformative exchange in the Nanban century (c. 1549–c. 1647). Études Épistémè, 26. https://doi.org/10.4000/episteme.329
Chaiklin, M. (2010). The fine art of imperialism: The Japanese Empire at the 1867 Paris Exposition. Journal of Social Research.
Chepelyk, V. V. (2000). Ukrainskyi arkhitekturnyi modern. Kyiv: KNUBA.
Ivashko, Y. (2009). Osoblyvosti vykorystannia pryrodnykh motyviv v arkhitekturi modernu. Visnyk NU “Lvivska Politekhnika”, 656, 38–43.
Hudalova-Kulzhenko, P. (1927). Yaponska kolorova hraviura na derevi na vystavtsi mystetstva Dalekoho Skhodu. Bibliolohichni visti, no. 4.
Hudalova-Kulzhenko, P. (1928). Yaponska hraviura na vystavtsi mystetstva Dalekoho skhodu. Kyiv: Vydannia Muzeiu Mystetstv UAN. Retrieved from: https://khanenko.museum/assets/media/52- 004-yaponska-gravyura-compressed.pdf
Japan and Japonisme: The Self and the Other in Representations of Japanese Culture. (2025). Edited by Noriko Murai. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003698319
Jauss, H. R. (1982). Toward an Aesthetic of Reception. Minnesota: University of Minnesota Press.
Korniev, A., Rybalko, S., Zhang, Zhe. (2025). The Art of Chinoiserie of the Seventeenth to Nineteenth Centuries in Museum Complexes of Ukraine. Muzeológia a kultúrne dedičstvo – Museology and Cultural Heritage, 1, 27–45. https://doi.org/10.46284/mkd.2025.13.1.2
Kossowski, Ł. (2012). The Unique Quality of Polish Japanisme. Art of Japan, Japanisms and Polish-Japanese Art Relations. Torun: Polish Institute of World Art Studies & Tako Publishing House, 235-240.
Kossowski, Ł., Martini, M. (2016). Wielka fala. Inspiracje sztuką Japonii w polskim malarstwie i grafice. Warszawa: Polish Institute of World Art Studies; Toruń: Tako.
Lambourne, Lionel. (2007). Japonisme: Cultural Crossings Between Japan and the West. London: Phaidon.
Lowack V. (2024). The Blue Lily Studio: Foundation, Activities, Significance. Text and Image: Essential Problems in Art History. №1(17). Р.56-77. DOI: https://doi.org/10.17721/2519- 4801.2024.1.04
Malinowski, J. (2012). Polish and Japanese painting: Relations and parallels (1853–1939). In Art of Japan, Japanisms and Polish-Japanese Art Relations (pp. 225–234). Krakow: Polish Institute of World Art Studies & Tako Publishing House.
Mitchell, M. (n.d.). Japonisme, japonaiserie and chinoiserie. Retrieved from https://www.markmitchellpaintings.com/blog/japonisme-japonaiserie-and-chinoiserie/
Оzhоha-Maslovska, A. (2015). Reministsentsii yaponskoi hraviury ukiyo-e v suchasnii khudozhnii praktytsi Ukrainy. Art-prostir, 1, 94–99.
Оzhоha-Maslovska, A. (2016). Yaponizm u yevropeiskomu naukovomu dyskursi. Kultura Ukrainy. Seriia: Mystetstvoznavstvo, 54, 331–341.
Оzhоha-Maslovska, A. (2017). Mystetska yaponiistyka u Kharkovi XIX — seredyny XX storichchia: Artefakty i doslidzhennia. Tradytsii ta novatsii u vyshchii arkhitekturno-khudozhnii osviti, (1), 87–95. http://nbuv.gov.ua/UJRN/Tnvakho_2017_1_17
Panofsky, E. (1955). Meaning in the Visual Arts. Chicago : University of Chicago Press.
Pavelchuk, I. (2019). Na perekhresti modernu. Inspiratsii yaponizmu u praktytsi ukrainskykh kolorystiv 1900–1930-kh rokiv. Kyiv: Kyievo-Mohylianska Akademiia.
Pavelchuk, I. (2021). Ikonohrafiia perepletenykh hilok u kraievydakh M. Buracheka 1917– 1924 rr. (Do problemy adaptatsii molodopolskoho yaponizmu v tvorchosti ukrainskykh vykhovantsiv Krakivskoi akademii mystetstv). Visnyk Natsionalnoi akademii kerivnykh kadriv kultury i mystetstv, 2, 122–127.
Riegl, A. (1992). Problems of Style. Princeton : Princeton University Press.
Roskill, M. W. (1970). Van Gogh, Gauguin, and the Impressionist circle. Greenwich, CT: New York Graphic Society.
Sokoliuk, L. (2002). Hrafika boichukistiv. Kharkiv–New York: Vydannia chasopysu “Berezil” & Vydavnytstvo M. P. Kots.
Splawski, P. (2012). Japonisme at Krakow Academy of Fine Arts (1895–1939) in the Context of Other Examples of Japonisme in Art Education. In Art of Japan, Japanisms and Polish-Japanese Art Relations (pp. 241–249). Krakow: Polish Institute of World Art Studies & Tako Publishing House.
Teslenko, I. (2005). Reministsentsii yaponskoi hrafiky v tvorchosti V. Sedliara ta O. Pavlenko. Visnyk KhDADM, 9, 111–118
Teslenko, I. (2012). Mistse yaponskoi ksylohrafii u tvorchii praktytsi khudozhnykiv lvivskoi setsesii. Kultura narodov Prichernomoria, 227, 142–146. https://nasplib.isofts.kiev.ua/server/api/core/bitstreams/a1f05803-4232-4c8a-a9f9- dc5131e7930a/content
Trush, I. (1905). Deshcho pro yaponsku shtuku. Artystychnyi vistnyk, VI, 71–72; VII–VIII, 102–104.
Vykhovanets, V. (2020). Do 100-richchia z dnia smerti vidomoho hrafika, fundatora ukrainskoho natsionalnoho mystetstva H. I. Narbuta. Perspektyva: informatsiinyi portal. Retrieved from: https://perspekt.org.ua/articles/do-100-richchya-z-dnya-smertividomogo-grafika-fundatoraukrainskogo-nacionalnogo-mistectva-g.-i.-narbuta
Watanabe, T. (2012). What Is Japonisme? Terminology and Interpretation. In Art of Japan, Japanisms and Polish-Japanese Art Relations (pp. 215–218). Krakow: Polish Institute of World Art Studies & Tako Publishing House.
Watanabe, T. (2012). Forgotten Japonisme. La creación artistica como puente entre Oriente y Occidente. Madrid: Grupo de Investigación Complutense Arte de Asia & Grupo de Investigación ASIA. Retrieved from: http://ualresearchonline.arts.ac.uk/5686/
Weisberg, G. P., et al. (1975). Japonisme: Japanese Influence on French Art 1854–1910. Cleveland: Cleveland Museum of Art.
Wichmann, S. (1999). Japonism: The Japanese Influence on Western Art Since 1858. London: Thames & Hudson.
Wölfflin, H. (1950). Principles of Art History. London: Dover Publications.
Yasievych, V. E. (1988). Arkhitektura Ukrainy na rubezhe XIX–XX vekov. Kyiv: Budivelnyk..
Downloads
Publicado
Como Citar
Edição
Secção
Licença
Direitos de Autor (c) 2026 E- Revista de Estudos Interculturais

Este trabalho encontra-se publicado com a Licença Internacional Creative Commons Atribuição-NãoComercial-CompartilhaIgual 4.0.